Mobiliteit in verandering
MiD-resultaten voor het go.Rheinland-gebied: minder verplaatsingen, kortere afstanden en een groeiend duurzaam vervoersaanbod
Thuiswerken, het Deutschlandticket en de opkomst van e-bikes hebben het mobiliteitsgedrag de afgelopen jaren merkbaar veranderd. Uit de onlangs gepubliceerde resultaten van het onderzoek „Mobiliteit in Duitsland 2023“ (MiD) blijkt: De mensen in het go.Rheinland-gebied zijn minder vaak onderweg, leggen kortere afstanden af en maken vaker gebruik van klimaatvriendelijke vervoersmiddelen. Met meer dan 20.000 ondervraagde huishoudens biedt het onderzoek de meest uitgebreide gegevensbasis over mobiliteit in de regio sinds 2017.
Minder vaak onderweg dan enkele jaren geleden
Gemiddeld worden er in het go.Rheinland-gebied dagelijks 2,8 verplaatsingen per persoon afgelegd. Bij ongeveer 4,5 miljoen inwoners komt dit neer op een dagelijks verkeersvolume van bijna 13 miljoen verplaatsingen.
In vergelijking met het onderzoek uit 2017 is er sprake van een duidelijke afname van de mobiliteit. In het gebied van het Verkehrsverbund Rhein-Sieg (VRS) daalde het aantal dagelijkse verplaatsingen per persoon van 3,6 naar 2,8, in het gebied van het Aachener Verkehrsverbund (AVV) van 3,1 naar 2,9 verplaatsingen. Ook de afgelegde afstanden worden korter: in het AVV-gebied daalde de dagelijkse reisafstand van 41,8 naar 33,1 kilometer, in het VRS-gebied van 37,9 naar 33,6 kilometer.
Een belangrijke drijfveer achter deze ontwikkeling is het toenemende thuiswerken. Veel woon-werkverplaatsingen vallen tegenwoordig volledig weg of worden minder vaak afgelegd. Hierdoor daalt zowel het aantal verplaatsingen als de dagelijks afgelegde afstanden.
Het milieuvriendelijke vervoer wint terrein
De verandering komt vooral duidelijk tot uiting in de keuze van vervoersmiddelen. Lopen, fietsen en het openbaar vervoer winnen aan belang ten opzichte van de auto. Samen is het milieuvriendelijke vervoer inmiddels goed voor 52 procent van alle verplaatsingen in het go.Rheinland-gebied. Vergeleken met 2017 komt dit neer op een stijging van zes procentpunten.
De grootste winnaar is daarbij het voetverkeer. Inmiddels wordt meer dan een op de vier verplaatsingen in het go.Rheinland-gebied te voet afgelegd. Het aandeel steeg van 23 naar 27 procent. Ook het fietsverkeer wint verder aan belang en bereikt twaalf procent van alle verplaatsingen. Het openbaar vervoer is goed voor 13 procent.
„Uit de resultaten van de MiD 2023 blijkt dat de inwoners van het go.Rheinland-gebied hun mobiliteitsgedrag steeds meer afstemmen op duurzame alternatieven. Deze ontwikkeling bevestigt dat we op de goede weg zijn om het milieuvriendelijk vervoer consequent te versterken en het aanbod aan aantrekkelijke mobiliteitsoplossingen voor de regio verder uit te breiden.”
E-bikes zorgen voor een stevige rugwind
De sterke opmars van pedelecs en e-bikes levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het fietsverkeer. Terwijl in 2017 nog maar acht procent van de huishoudens in het go.Rheinland-gebied over een e-bike beschikte, ligt dit aandeel inmiddels op 21 procent.
Ook op nationaal niveau zet deze trend zich voort. Bijna één op de zes fietsen beschikt inmiddels over elektrische ondersteuning, en meer dan een derde van alle met de fiets afgelegde kilometers wordt op een pedelec gereden. Dankzij de elektrische ondersteuning kunnen langere afstanden worden afgelegd, waardoor de fiets voor veel mensen een aantrekkelijk alternatief is geworden in het dagelijks leven.
Het Deutschlandticket en eezy.nrw geven een impuls
Ook nieuwe tariefaanbiedingen zorgen voor een impuls. Met het Deutschlandticket en het eTarief eezy.nrw zijn in de onderzoeksperiode belangrijke voorwaarden geschapen voor een eenvoudigere toegang tot het openbaar vervoer. De stabilisatie van het openbaar vervoer die tijdens de onderzoeksperiode werd waargenomen, wijst erop dat aantrekkelijke en overzichtelijke tariefaanbiedingen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het gebruik van bus en trein.
Steden zijn de drijvende kracht achter de ontwikkeling
Een blik op de districten en de steden die niet tot een district behoren, laat zien dat de veranderingen per regio in verschillende mate tot uiting komen. De ontwikkelingen zijn vooral duidelijk zichtbaar in de grote steden van het verenigingsgebied en in de aangrenzende voorsteden en omliggende gebieden.
In Bonn daalde het aandeel van het gemotoriseerde individuele verkeer van 41 naar 30 procent, en daarmee sterker dan in welke andere gemeente van het verenigingsgebied dan ook. Tegelijkertijd heeft het openbaar vervoer licht aan populariteit gewonnen. Bonn laat daarmee de sterkste afname van het autogebruik zien.
Ook Keulen zet de ingeslagen trend voort. Het aandeel van het gemotoriseerde individuele verkeer daalde van 36 naar 31 procent, terwijl het openbaar vervoer met 19 procent een stabiel hoog aandeel bereikt. Met name het voetverkeer wint in de domstad verder aan belang.
De veranderingen blijven niet beperkt tot de steden langs de Rijn. Ook in Aken daalt het aandeel van het gemotoriseerde individuele verkeer aanzienlijk – van 47 naar 39 procent. Daarmee is de trend ten gunste van het milieuvriendelijke vervoer ook zichtbaar in het westelijke deel van het go.Rheinland-gebied.
Vervoersverdeling in geselecteerde steden in het go.Rheinland-gebied: een vergelijking tussen 2017 en 2023
Terwijl de steden het voortouw nemen, zijn er ook veranderingen zichtbaar in de omliggende gemeenten. In het district Rhein-Sieg is het aandeel van het gemotoriseerde individuele verkeer gedaald van 62 naar 57 procent, in het district Rhein-Erft van 58 naar 54 procent. Ondanks het nog steeds hoge aandeel van personenauto’s tekent zich ook in de omliggende gemeenten een verschuiving af naar duurzamere vormen van mobiliteit.
Mobiliteit van morgen heeft betrouwbare gegevens nodig
De resultaten van de MiD 2023 laten zien dat het mobiliteitsgedrag van de mensen in het go.Rheinland-gebied aan het veranderen is: minder verplaatsingen, kortere afstanden en een intensiever gebruik van het milieuvriendelijke vervoersaanbod.
Uit de analyse blijkt duidelijk dat de mobiliteitstransitie effect sorteert. Met name het voet- en fietsverkeer wint aan belang en draagt bij aan een duurzame versterking van het milieuvriendelijke vervoersaanbod.
De volgende landelijke enquête staat gepland voor 2028. Onder de projectnaam „Mobiliteit in Duitsland PLUS“ (MiD+) wordt het onderzoek al verder ontwikkeld. Daarmee blijft het ook in de toekomst een belangrijke basis voor de planning en inrichting van duurzame mobiliteit in de regio.
„De MiD biedt ons een solide basis om de mobiliteit in de regio doelgericht verder te ontwikkelen. Uit de resultaten blijkt waar we al vooruitgang boeken en op welke gebieden nog actie nodig is.“
De MiD is het centrale, landelijke onderzoek naar het verkeersgedrag van de bevolking en wordt regelmatig uitgevoerd. De MiD 2023 is gebaseerd op een landelijke enquête onder meer dan 218.000 huishoudens en ongeveer 421.000 personen in de periode van mei 2023 tot juni 2024 en werd uitgevoerd in opdracht van het Duitse ministerie van Verkeer. go.Rheinland – verantwoordelijke instantie voor het regionaal personenvervoer per spoor (SPNV), financier van investeringen in het openbaar vervoer en het regionaal spoorvervoer, en initiatiefnemer van regionale mobiliteitsconcepten in het Rijnland – heeft bovendien bijgedragen aan een regionale uitbreiding van het aantal interviews, om betrouwbare en gedifferentieerde conclusies voor de regio Keulen – Bonn – Aken mogelijk te maken.