Een project ontstaat in dialoog: gemeenten en partners ontwikkelen samen visies voor de Revierbahn West

Sleutelproject voor de structurele verandering in het Rijnlandse mijnbouwgebied

Hoe kan een toekomstbestendige spoorverbinding het Rijnlandse mijnbouwgebied ondersteunen bij de structurele veranderingen? Sinds 2025 buigen gemeenten, vervoersautoriteiten voor het regionaal openbaar vervoer, ministeries, verenigingen en andere belanghebbenden zich gezamenlijk over deze vraag in het kader van de ruimtelijke analyse en haalbaarheidsstudie voor de Revierbahn West. Centraal staat daarbij een open planningsproces, waarbij kansen, eisen en ontwikkelingsperspectieven voor de regio systematisch worden onderzocht. De Revierbahn West moet Aken, Jülich en de Erft-as op een efficiënte manier met elkaar verbinden, bestaande hiaten in het spoorwegnet dichten en nieuwe mobiliteitsaanbiedingen creëren voor de inwoners van het Rijnlandse mijnbouwgebied. Tegelijkertijd levert het project een belangrijke bijdrage aan de structurele verandering in een regio die zich na het einde van de bruinkoolwinning opnieuw oriënteert.

De Revierbahn West wordt in het kader van de structuurontwikkeling van het Rijnlandse mijnbouwgebied onderzocht als mogelijk infrastructuurproject. Of en in welke vorm een latere uitvoering in aanmerking komt voor subsidie, is het onderwerp van lopend onderzoek en verdere politieke beslissingen.
 

Nieuwe perspectieven tussen Aken, Jülich en de Erft-as

Het onderwerp van de haalbaarheidsstudie is het onderzoek naar verschillende benaderingen voor een efficiënte spoorverbinding tussen Aken, Jülich en de Erft-as. Daarbij worden verschillende infrastructuur- en exploitatieconcepten bekeken en worden de verkeers-, economische en ruimtelijke effecten daarvan geanalyseerd. De nadruk ligt daarbij met name op de aansluiting van steden en gemeenten in het Rijnlandse mijnbouwgebied en op belangrijke innovatielocaties zoals het onderzoekscentrum Jülich, het Brainergy Park Jülich, het Aldenhoven Testing Center en andere toekomstgerichte locaties in de regio. Ook wordt onderzocht hoe bedrijfs- en industriegebieden in het Rijnlandse mijnbouwgebied beter op het spoorwegnet kunnen worden aangesloten.

De nieuwe spoorverbinding moet bovendien de verbinding met de regionale centra Aken, Keulen, Düsseldorf en Neuss versterken en daarmee forenzen van en naar het Rijnlandse mijnbouwgebied aantrekkelijke alternatieven voor de auto bieden.

Von links: Dr. Norbert Reinkober (go.Rheinland), Bianca Achilles (go.Rheinland), Roland Priester (PTV Transport Consult GmbH), Mike Scheipers (inno2grid), Alexander Deike (DB Engineering & Consulting), Nicolas Alcock (go.Rheinland), Lisa Claus (go.Rheinland), Raphael Jühe (PTV Transport Consult GmbH), Jan Zederbohm (Lots*), Malte Steinbach (Zebralog) und Jonathan Langer (go.Rheinland)

Startschot voor de haalbaarheidsstudie

In 2025 stond vooral de uitwerking en bespreking van mogelijke tracévarianten centraal. Samen met het Verkehrsverbund Rhein-Ruhr (VRR) en het ministerie van Milieu, Natuurbehoud en Verkeer van de deelstaat Noordrijn-Westfalen (MUNV) gaf go.Rheinland het officiële startsein voor de ruimtelijke analyse en de haalbaarheidsstudie. In werkgroepen en stuurgroepen brachten vertegenwoordigers van in totaal 16 gemeenten, 3 districten, de spoorweginfrastructuurbedrijven, het districtsbestuur van Keulen, het ministerie van Milieu, Verkeer en Natuurbehoud van de deelstaat Noordrijn-Westfalen en andere instellingen hun perspectieven, eisen en lokale kennis in het proces in. Via de verschillende participatievormen is het gelukt om de belangen van de regio op constructieve wijze samen te brengen en gezamenlijk mogelijke ruwe tracévarianten uit te werken.

Voor het onderzoek werd het zoekgebied onderverdeeld in twee zogenaamde „lupenruimtes“:

  • Vergrootglasgebied 1: Aken – Jülich
  • Vergrootglasgebied 2: Jülich – Erft-as (Bedburg/Bergheim)
     

Voor beide gebieden zijn telkens vier regionale en twee snelle varianten van de ruwe tracévoorspellingen ontwikkeld en geëvalueerd. Daarnaast zijn mogelijke aansluitingen op andere vervoerssystemen en ontwikkelingslocaties onderzocht. Tot juli 2026 hebben de gemeenten, districten en andere instellingen hun standpunten over de ruwe tracévoorspellingen kenbaar gemaakt. Tegen de nazomer van 2026 worden deze standpunten door go.Rheinland geëvalueerd en als een regionaal advies overgedragen aan het Zweckverband go.Rheinland.

Het projectteam binnen go.Rheinland GmbH zelf doet daarbij geen aanbeveling voor een bepaalde variant. Het streven is veeleer om de beschikbare kennis op transparante wijze te verwerken en een solide beslissingsbasis vanuit de regio aan de politiek te bieden.

Pas na het politieke besluit in het najaar van 2026 voor een voorkeursvariant kunnen verdere planningsstappen volgen. Hiertoe behoren onder andere verdiepende onderzoeken, het vaststellen van het economische nut en de berekening van de kosten-batenindicator als basis voor mogelijke verdere subsidie- en financieringsbeslissingen.

Mobiliteit als motor voor verandering

De discussie over de Revierbahn West is een goed voorbeeld van de vraag hoe mobiliteit de structurele veranderingen in het Rijnlandse mijnbouwgebied kan ondersteunen. Met nieuwe woonwijken, onderzoekslocaties en bedrijventerreinen veranderen de eisen die aan de regionale verbindingen worden gesteld. De haalbaarheidsstudie moet aantonen welke bijdrage een efficiënte spoorverbinding hieraan zou kunnen leveren.

„De Revierbahn West geeft een krachtige impuls aan de structurele verandering en de transitie in het vervoer. Het project, waarbij een nieuw spoortraject dwars door het Revier moet komen, biedt nieuwe kansen voor de regionale ontwikkeling en de klimaatbescherming. Wij als deelstaat ondersteunen de nauwe samenwerking met alle betrokkenen.”

Oliver Krischer

Minister van Milieu, Natuurbehoud en Verkeer van de deelstaat Noordrijn-Westfalen

„De Revierbahn West is op dit moment geen afgerond infrastructuurproject, maar een gezamenlijk verkennings- en ontwikkelingsproces voor de regio. Het is onze ambitie om alle relevante informatie op transparante wijze te presenteren en samen met de betrokken gemeenten en districten een gedegen basis te leggen voor de komende politieke beslissingen. De grote samenhang en de constructieve medewerking van de regio laten zien hoe belangrijk dit project is voor de toekomst van het Rijnlandse mijnbouwgebied.”

Dr. Norbert Reinkober

Directeur van go.Rheinland

Samen voor de mobiliteit van morgen

De Revierbahn West is momenteel vooral een participatie- en ontwikkelingsproces voor het gehele Rijnlandse mijnbouwgebied. Gemeenten, districten, vervoersactoren en andere partners werken samen om de kansen, uitdagingen en vereisten van een mogelijke toekomstige spoorverbinding in kaart te brengen.

De intensieve uitwisseling in de werk- en stuurgroepen was een bijzonder teken van regionale samenhang. Via de gemeentelijke vertegenwoordigers konden de belangen van in totaal 16 gemeenten en 3 districten naar voren worden gebracht.

De regio heeft vandaag al gezamenlijk een belangrijke stap gezet om mogelijke mobiliteitsoplossingen voor de periode na de uitstap uit bruinkool systematisch te onderzoeken en voor te bereiden.

„De Revierbahn West is voor het district Düren een interessant toekomstproject. Deze verbinding verbindt onze steden en gemeenten met belangrijke onderzoeks-, werk- en innovatiecentra en schept daarmee de voorwaarden voor een succesvolle structurele transformatie. Een moderne spoorverbinding vergroot de aantrekkelijkheid van onze regio voor zowel mensen als bedrijven.“

Dr. Ralf Nolten

Districtsbestuurder van het district Düren

„Met de Revierbahn West groeit de regio steeds hechter samen. De nieuwe verbinding verbetert de bereikbaarheid binnen het Rijnlandse mijnbouwgebied en biedt een efficiënt alternatief voor het persoonlijk vervoer. Hiermee leveren we een belangrijke bijdrage aan duurzame mobiliteit, economische ontwikkeling en een sterke regio.“

Dr. Tim Grüttemeier

Stadsregioraad van de stadsregio Aken

„Voor het district Rhein-Erft is het belangrijk om de mogelijkheden van een betere spoorverbinding in een vroeg stadium en zonder vooringenomenheid te onderzoeken. Door ook de gemeenten, instellingen en andere belanghebbenden bij het proces te betrekken, wordt met de haalbaarheidsstudie een goede basis gelegd voor de ontwikkeling van gezamenlijke perspectieven in het Rijnlandse mijnbouwgebied.“

Frank Rock

Districtsbestuurder van het district Rhein-Erft

„go.Rheinland is een sterke en betrouwbare partner voor de mobiliteitstransitie in onze regio. De nauwe samenwerking schept de voorwaarden voor een aantrekkelijk, efficiënt en klimaatvriendelijk openbaar vervoer – daar profiteren zowel de inwoners van Aken als de hele Rijnland van.”

Dr. Michael Ziemons

Burgemeester van de stad Aken

  • Haalbaarheidsstudie met een looptijd van 2025 tot en met 2027

  • geplande dubbelsporige, geëlektrificeerde en toegankelijke spoorverbinding

  • Verbinding Aken – Jülich – Erft-as

  • ongeveer 90 deelnemers bij de officiële start van het project

  • belangrijke bouwsteen voor de structurele verandering in het Rijnlandse mijnbouwgebied