Rheinlandtarief: het openbaar vervoer was nog nooit zo eenvoudig
Megaproject zorgt voor nieuwe regeling voor ticketprijzen in 100 gemeenten
Tariefhervormingen kunnen zonder overdrijving worden omschreven als een openhartoperatie voor het openbaar vervoer: ze zijn enorm complex, potentieel riskant wat betreft de acceptatie door de reizigers en vereisen een minutieuze voorbereiding en samenwerking op vele niveaus.
Bij de uitwerking van het nieuwe Rijnland-tarief zijn de deskundigen van het Aachener Verkehrsverbund (AVV) en het Verkehrsverbund Rhein-Sieg (VRS) erin geslaagd de spreekwoordelijke kwadratuur van de cirkel te realiseren: het evenwicht tussen eenvoud en rechtvaardigheid, en tussen draaglijkheid voor de reizigers en toereikendheid voor de vervoersbedrijven. De deskundigen hebben het tariefaanbod met ongeveer 85 procent gestroomlijnd en het aantal prijsniveaus teruggebracht van 16 naar uiteindelijk drie.
Dat de fusie van twee historisch gegroeide vervoersverbondstarieven kon slagen, onderstreept een centrale conclusie: de sleutel tot succes ligt in de consequente samenwerking van alle betrokkenen. Alleen door de nauwe samenwerking tussen de twee vervoersverbonden, de vervoersbedrijven en de politiek zijn de voorwaarden geschapen om haalbare en toekomstgerichte oplossingen te ontwikkelen.
Enkele tientallen collega’s uit beide organisaties hebben meegewerkt aan het Rijnlandtarief. Als vertegenwoordigers van deze gebundelde expertise komen in het volgende interview deskundigen uit alle betrokken vakgebieden aan het woord.
Laten we eerst eens kijken naar het vakgebied dat al in de titel van het project voorkomt: de cao. Wat waren volgens jullie de grootste uitdagingen op het gebied van de cao?
Siegfried Krüger (plaatsvervangend hoofd Tarieven/Verkoop VRS):
Twee sterk uiteenlopende vervoersverbondstarieven samenvoegen tot één nieuw tarief. Het Rijnlandtarief heeft de bestaande tarieven van AVV en VRS volledig vervangen. We hebben niet alleen ons aanbod gestroomlijnd, maar ook een compleet nieuwe tariefstructuur gecreëerd. Hiervoor hebben we aanvullend gebruikgemaakt van deskundig advies.
Maximilian Filipp (Tarieven/Verkoop AVV):
Het Deutschlandticket en eezy.nrw hebben het openbaar vervoer radicaal veranderd. Op basis van deze twee succesvolle producten eisen de reizigers terecht dat ook de rest van het tariefsysteem eenvoudig is. Maar het was geen eenvoudige opgave om voor gebruikers uit 100 gemeenten een nieuwe tariefstructuur te bedenken en daarbij op adequate wijze rekening te houden met de uiteenlopende belangen.
Hoe verloopt het traject van het ontworpen tarief tot het eerste verkochte Rheinlandtarif-ticket?
Marius Liebscher ( plaatsvervangend hoofd Tarieven/Verkoop/Inkomstenverdeling AVV):
Een kant-en-klaar tariefconcept alleen is nog niet voldoende. Bij het Rijnlandtarief moest alle voor de verkoop relevante informatie zodanig worden verwerkt dat de vervoersbedrijven deze in hun verkoopsystemen – van de app tot het klantencentrum – konden gebruiken. Dit voorbereidende werk is bij een gezamenlijk tarief van deze omvang navenant veeleisend, omdat het ook de basis vormt voor alle verdere verkoopstappen.
Jan Hoffmann (plaatsvervangend hoofd Tarieven/Verkoop VRS):
Voor het nieuwe Rijnland-tarief moesten de verkoopconcepten en met name de gegevensbasis grondig worden herzien en in de verkoopsystemen worden geïmplementeerd. Hierachter schuilt een complex proces met talrijke afstemmingen en gezamenlijke beslissingen. Dat dit uiteindelijk heeft geresulteerd in een goed functionerend verkoopproduct, is vooral te danken aan de nauwe en op partnerschap gebaseerde samenwerking tussen vervoersverbonden, vervoersbedrijven en dienstverleners.
Om ervoor te zorgen dat reizigers een nieuw tarief kopen, moeten ze er eerst van op de hoogte zijn. Bernd, Markus, hoe pakken jullie de communicatie met de reizigers over het Rijnlandtarief aan?
Bernd Knieling (Marketing/Communicatie VRS):
In onze communicatie leggen we vooral de nadruk op de eenvoud van het Rheinlandtarief en op de harmonieuze drieklank die het vormt met het Deutschlandticket en eezy.nrw. Het Rheinlandtarief richt zich daarbij op iedereen die zich – nog – niet in de twee andere tarieven herkent. Het tarieflandschap hier in het Rijnland is nu op drie manieren eenvoudig.
Markus Vogten (hoofd Marketing/Communicatie; woordvoerder AVV):
Voor het Rheinlandtarief maken we vooral gebruik van digitale media: onze websites, apps en sociale media. Maar natuurlijk houden we ook rekening met de behoeften van reizigers die minder vertrouwd zijn met digitale media: zij vinden de informatie over het nieuwe tarief in overzichtelijke brochures.
Laten we het even hebben over de dialoog met de klanten: hebben jullie de indruk dat de reizigers het Rheinlandtarief goed ontvangen?
Markus Schumacher (teamleider VRS-klantendialoog):
Ja. Natuurlijk meldden zich kort na de start dagelijks reizigers met vragen over het Rijnlandtarief, wat bij een dergelijk hervormingsproject volkomen normaal is. Wij hebben echter de indruk dat de vele vooraf voorbereide voorlichtingsmaterialen een goed effect hebben gehad, waardoor het aantal vragen over het geheel genomen op een te verwachten niveau is gebleven.
Dirk Steinnagel (Marketing/Communicatie AVV):
Het brede aanbod aan maatregelen – een informatieplatform voor de medewerkers van de vervoersbedrijven, inclusief veelgestelde vragen en opleidingsmateriaal voor het rij- en verkooppersoneel, via brochures tot uitgebreide informatie op het internet en voorafgaande informatie voor abonnees door de vervoersbedrijven – heeft zich ook vanuit ons oogpunt bewezen.
Hoe beoordelen de media het Rijnlandtarief?
Jessica Buhl (woordvoerster VRS):
De berichtgeving is objectief en eerlijk. Het hoort erbij dat de media ook een platform bieden aan die reizigers die in het kader van de hervorming hun geliefde „speciale voordelen” zijn kwijtgeraakt. Men moet echter wel in gedachten houden dat 90 procent van alle ritten met het Deutschlandticket of eezy.nrw wordt gemaakt.
Markus Vogten:
Daarnaast zetten we de korte route tot en met 31 mei 2028 voort om de overstap naar eezy.nrw te vergemakkelijken voor reizigers die door de bezuinigingen worden getroffen.
Reistickets dienen voor gebruikers van het openbaar vervoer als vervoersbewijs; de opbrengsten uit de kaartverkoop komen toe aan de vervoersbedrijven. Hoe is het Rheinlandtarief van start gegaan vanuit het oogpunt van de verdeling van de inkomsten?
Christoph Pala (inkomstenverdeling AVV):
Net als elders in het project hebben ook wij voor de inkomstenverdeling een werkgroep opgericht waarin verschillende instanties vertegenwoordigd zijn – en dat samen met vertegenwoordigers van de vervoersbedrijven. Daar zijn op constructieve wijze de basisprincipes vastgelegd: voor de systematiek van de verdeling van de ritopbrengsten, het rekening houden met specifieke kenmerken van het vervoersverbond, en regelingen met betrekking tot de gegevensbasis, de afrekening en de verdere ontwikkeling van de inkomstenverdeling.
Melanie Hecker (plaatsvervangend hoofd inkomstenverdeling VRS):
Gelukkig konden we voortbouwen op de goede ervaringen met de wederzijdse mechanismen uit het AVV- en het VRS-tarief. Een inkomstenverdeling over verschillende vervoersgebieden heen vereist echter nieuwe contractuele grondslagen en ook berekeningsgrondslagen voor de verdeling over de twee vervoersgebieden. Voor de rapportage van de inkomsten uit het nieuwe Rijnland-tarief hebben AVV GmbH en VRS GmbH een gezamenlijk rapportageplatform opgezet. Via dit platform rapporteren de vervoersbedrijven centraal de inkomsten van alle drie de tariefpijlers: Deutschlandticket, eezy.nrw en het Rijnland-tarief.
Melanie had het zojuist over de contractuele grondslagen. Hoe moet een nieuw collectief tarief juridisch worden benaderd?
Emil Mertens (Recht VRS):
Inderdaad vrij complex. Voor de implementatie van het Rheinlandtarief hebben we in totaal 150 pagina's aan contracten herzien of deels ook opnieuw opgesteld. Daarbij ging het niet alleen om juridisch detailwerk en subsumptie, maar ook om de coördinatie van talrijke vaktechnische inhoud en raakvlakken. Een dergelijke contractarchitectuur kon ik niet in mijn eentje opstellen, maar was ik aangewezen op de betrouwbare ondersteuning van de verantwoordelijke afdelingen. Juist dankzij deze samenwerking rust het Rijnlandtarief nu op contractueel solide pijlers.
Tot slot nog een vraag aan de projectverantwoordelijken: Katrin, Sascha, hoe trots zijn jullie op de prestaties van jullie teams?
Katrin Bünten (hoofd Tarieven/Verkoop/Inkomstenverdeling AVV):
Het is bijna niet in woorden te vatten – ik ben ongelooflijk trots. We hebben een aantal zware maanden achter de rug met veel overuren, talloze vergaderingen, overleg met de vervoersbedrijven, het presenteren van de concepten aan de politiek en het zoeken naar compromissen. De inzet die de collega’s ten behoeve van de reizigers hebben getoond, verdient het grootste respect. Ik ben iedereen heel dankbaar.
Sascha Triemer (hoofd Tarieven/Verkoop VRS):
Stel je eens voor: zo’n megaproject in slechts 14 maanden van politiek besluit tot realisatie doorvoeren, dat is waanzinnig. We hebben niet alleen het Bartarief radicaal vernieuwd, maar ook producten voor specifieke doelgroepen, zoals sociale tickets, schooltickets en jobtickets, ontworpen en op de markt gebracht. Zonder een sterk team kun je dit allemaal niet voor elkaar krijgen. Daarom ook van mij een hartelijk dankjewel!
Meer informatie
Als u geïnteresseerd bent, vindt u hier meer informatie over het Rijnlandtarief: